4.ประเพณีบุญบั้งไฟ

บุญบั้งไฟเป็นประเพณีหนึ่งที่สำคัญของอีสาน ที่มีความชื่อเกี่ยวกับดินฟ้าอากาศ ฝนตกฟ้าร้องซึ่งเป็นปัจจัยในการดำรงชีวิตของมนุษย์ ในสมัยโบราณเชื่อว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นไปตามธรรมชาติ เป็นหน้าที่ของพระยาแถน ซึ่งเป็นผีหรือเทวดากลุ่มหนึ่ง มีอำนาจบันดาลให้ดินฟ้าอากาศเป็นอย่างไร คนจึงเชื่อถือพระยาแถนและเคารพพระยาแถน จะต้องประพฤติปฏิบัติตนให้ถูกต้องตามครรลองคลองธรรมและจารีตประเพณีตามที่พระยาแถนกำหนดและสั่งสอนไว้

งานประเพณีบุญบั้งไฟตำบลห้วยขะยุง จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ทุกปี โดยมีมีขบวนแห่/ขบวนฟ้อนรำและขบวนบั้งไฟสวยงาม (บั้งไฟเอ้) มีการมอบรางวัลขบวนแห่/ขบวนฟ้อนรำ และมีการประกวดบั้งไฟขึ้นสูง ณ บริเวณห้วยคุ้มตอนกลาง บ้านเกษตรสมบูรณ์ หมู่ที่ 13 ตำบลห้วยขะยุง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีวัตถุประสงค์ในการจัดประเพณีบุญบั้งไฟ เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ฟื้นฟูงานประเพณีบุญเดือนหก (บุญบั้งไฟ) ให้คงอยู่กับชุมชนสืบไป 

บุญบั้งไฟเป็นประเพณีที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตชาวห้วยขะยุงมาตลอด ชาวบ้านจะมีการละเล่น ร้องรำทำเพลงอย่างสนุกสนาน หลังจากนั้นก็จะแยกย้ายกันไปทำไร่ทำนาตามวิถีชาวบ้านต่อไป บุญบั้งไฟห้วยขะยุงแรกเริ่มเดิมทีมีมาแต่เมื่อใด ไม่ปรากฏประเพณีบุญบั้งไฟจะเกิดขึ้นมาได้โดยความพร้อมใจกัน โดยกำหนดเอาวัดเป็นศูนย์รวม หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่ากองบัญชาการ

ชาวบ้านห้วยขะยุง อาศัยวัดเป็นศูนย์รวม โดยการนำของพระครูวิศาลธรรมรัต (กว้าง ธมมรโต) ท่านมรณภาพเมื่อ 23 เมษายน 2545) ในการทำบุญบั้งไฟชาวห้วยขะยุงได้พัฒนาเป็นลำดับ จนกลายเป็นเป็นงานใหญ่ที่มีผู้คนมาเที่ยวงานในแต่ละครั้งเป็นจำนวนมาก เมื่อเอ่ยถึงบุญบั้งไฟห้วยขะยุงทุกคนจะนึกถึงบั้งไฟล้านทันที จนมีผู้ผู้คิดคำขวัญประจำหมู่บ้าน “ถิ่นข่างาม น้ำมูลใส บั้งไฟล้าน ลานแตงโม” จะเริ่มที่บั้งไฟกิโล พัฒนาเป็นบั้งไฟหมื่น บั้งไฟแสน บั้งไฟล้าน ปัจจุบันชาวบ้านห้วยขะยุงจะได้จัดบุญประเพณีนี้เป็นประจำทุกปี เพื่อให้คนในชุมชนได้พบปะสังสรรค์กัน ลูกหลานที่อยู่ต่างถิ่นก็จะได้กลับมาเยี่ยมบ้านเกิดของตน หลวงพ่อพระครูเป็นบุคคลที่พูดน้อยและมีความสนใจในการทำบั้งไฟ สามารถอธิบายการทำบั้งไฟได้อย่างละเอียดแยบยลให้ผู้ฟังเข้าใจ หลวงพ่อชอบสะสมสูตรบั้งไฟและให้บุคคลที่สนใจเช่นกันอย่างไม่เคยหวงวิชา

ในปี พ.ศ. 2514-2515 หลวงพ่อจัดบุญบั้งไฟทุกปี เมื่อจัดคราวใดก็มีศิษยานุศิษย์ ตลอดจนชาวบ้านใกล้ไกลมาเที่ยวชมจากทุกสารทิศจนใครๆรู้จัก “ญาถ่านกว้าง เจ้าของตำรับบั้งไฟล้าน” ถ้าจะนับบั้งไฟก็คงมีมากกว่า 500 บั้งแล้ว

อ้างอิง: งานประเพณีบุญบั้งไฟ ห้วยขะยุง ประจำปี 2561; www.guideubon.com